EKOLOGIK INQIROZ SHAROITIDA QISHLOQ XO‘JALIGIDA YERLARDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Keywords:
yer resurslari, qishloq xo‘jaligi, ekologik inqiroz, hosildorlik, sho‘rlanish, raqamli agrotexnologiyalar, barqaror rivojlanishAbstract
Mazkur maqolada ekologik inqiroz sharoitida qishloq xo‘jaligida yer resurslaridan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini oshirishga oid nazariy-metodologik hamda amaliy jihatlar kompleks tarzda tahlil qilingan. Global iqlim o‘zgarishi, yerlarning degradatsiyasi, sho‘rlanish jarayonlarining kuchayishi hamda suv resurslarining cheklanishi kabi ekologik omillarning agrar sektor barqarorligi va iqtisodiy samaradorligiga ko‘rsatadigan ta’siri chuqur o‘rganilgan.
Tadqiqotda yer resurslaridan foydalanish samaradorligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar tizimli yondashuv asosida tahlil qilinib, mavjud muammolarni bartaraf etishning iqtisodiy mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Xususan, yer unumdorligini oshirish, resurslardan oqilona foydalanish va ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish orqali agrar sektor rentabelligini oshirish imkoniyatlari asoslangan.
Shuningdek, maqolada zamonaviy innovatsion agrotexnologiyalar — jumladan, raqamli qishloq xo‘jaligi, GIS texnologiyalari, sun’iy yo‘ldosh monitoringi va tomchilatib sug‘orish tizimlarining joriy etilishi yer resurslaridan foydalanish samaradorligini sezilarli darajada oshirishi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Ushbu texnologiyalar nafaqat hosildorlikni oshirishga, balki ekologik yuklamani kamaytirishga ham xizmat qilishi ta’kidlangan.
Bundan tashqari, tadqiqotda barqaror qishloq xo‘jaligini rivojlantirishda institutsional islohotlar, davlat qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish hamda fermer xo‘jaliklarining innovatsion salohiyatini oshirish muhim omil sifatida ko‘rsatib o‘tilgan.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, ekologik inqiroz sharoitida yer resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish kompleks yondashuvni talab etadi va bu jarayon iqtisodiy, ekologik hamda texnologik omillarning o‘zaro integratsiyasi asosida amalga oshirilishi lozim. Tadqiqot natijalari oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, qishloq xo‘jaligi barqarorligini oshirish hamda milliy agrar siyosatni takomillashtirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
1. FAO – Tuproq degradatsiyasi bo‘yicha hisobotlar
2. Jahon banki – qishloq xo‘jaligi va iqlim o‘zgarishi
3. O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi statistik ma’lumotlari
4. Barqaror rivojlanish konsepsiyasi bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar
