SUV VA OMBOR TEJOVCHI TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISHNI DAVLAT TOMONIDAN MOLIYAVIY QO‘LLAB-QUVVATLASHNI TAKOMILLASHTIRISH VA USULLARI (QORAQALPOG‘ISTON RESPUBLIKASIDA)
Keywords:
suv tejovchi texnologiyalar, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash, subsidiyalar, imtiyozli kreditlar, agrar sektor, suv resurslari, iqtisodiy samaradorlik, Qoraqalpog‘iston.Abstract
Mazkur maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasida suv resurslarining keskin cheklanishi, iqlim o‘zgarishi va ekologik muammolar (jumladan, Aralbo‘yi hududidagi degradatsiya jarayonlari) sharoitida suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishni davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish masalalari kompleks tarzda o‘rganilgan. Tadqiqotda agrar sektorda suvdan foydalanish samaradorligini oshirishning iqtisodiy va institutsional asoslari chuqur tahlil qilinib, suv resurslarini boshqarishning zamonaviy yondashuvlari ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
Xususan, tomchilatib sug‘orish va yomg‘irlatib sug‘orish kabi innovatsion agrotexnologiyalarning iqtisodiy samaradorligi, suv tejash salohiyati hamda hosildorlikka ta’siri statistik va qiyosiy tahlillar asosida baholangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, ushbu texnologiyalarni joriy etish orqali suv sarfini sezilarli darajada kamaytirish va agrar ishlab chiqarish samaradorligini oshirish mumkin. Bu xulosalar Food and Agriculture Organization hamda World Bank tadqiqotlari bilan mos keladi.
Shuningdek, davlat tomonidan amalga oshirilayotgan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash instrumentlari — subsidiyalar, imtiyozli kreditlar, grantlar va boshqa rag‘batlantirish mexanizmlarining amaldagi holati tizimli tahlil qilinib, ularning samaradorligi va qamrov darajasi baholangan. Aniqlanishicha, mavjud mexanizmlar ijobiy natija berayotgan bo‘lsa-da, ularning institutsional samaradorligi, moliyalashtirish hajmi va foydalanish imkoniyatlari yetarli darajada emas.
Tadqiqot yakunida suv tejovchi texnologiyalarni keng joriy etishni rag‘batlantirishga qaratilgan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqilgan. Jumladan, subsidiyalarni optimallashtirish, uzoq muddatli imtiyozli kreditlashni kengaytirish, davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarini rivojlantirish va raqamli monitoring tizimlarini joriy etish zarurligi asoslab berilgan.
Mazkur tadqiqot natijalari Qoraqalpog‘iston Respublikasida agrar sektorni barqaror rivojlantirish, suv resurslaridan oqilona foydalanish, ekologik barqarorlikni ta’minlash hamda oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlashda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Food and Agriculture Organization (2021). Water and Agriculture Report.
2. World Bank (2022). Irrigation Development and Efficiency.
3. International Water Management Institute (2020). Water Productivity Studies.
4. OECD (2021). Agricultural Policy Review.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-4779-son qarori (2020).
6. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi (2024).
