YUQORI JADALLIKDAGI MASHQLAR TARIXI VA ILMIY-AMALIY AHAMIYATI

YUQORI JADALLIKDAGI MASHQLAR TARIXI VA ILMIY-AMALIY AHAMIYATI

Authors

  • Karimov Xasan Raimovich O'zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti mustaqil izlanuvchisi

Keywords:

yuqori jadallikdagi interval mashqlar, HIIT, interval metodi, Tabata protokoli, maksimal kislorod iste'moli (VO₂max), anaerob quvvat, mitoxondriya biogenezi, superkompensatsiya, kasbiy-amaliy jismoniy tayyorgarlik, yukni dozalash.

Abstract

Tezisda yuqori jadallikdagi jismoniy mashqlar metodikasining antik davrdan bugungi kungacha bosib o'tgan yo'li tahlil qilinadi. Interval mashg'ulotining murabbiylik empirik tajribasidan ilmiy asoslangan tizimga aylanish bosqichlari ochib beriladi, 1996-yilda taklif etilgan Tabata protokoli va 2006-yildan boshlangan kam hajmli sprint-interval tadqiqotlarining nazariy ahamiyati baholanadi. Yuqori jadallikdagi interval mashqlarning (xalqaro adabiyotda — HIIT) fiziologik va biokimyoviy mexanizmlari, xususan mitoxondriya biogenezi hamda aerob va anaerob ish qobiliyatining bir vaqtda o'sishi umumlashtirilgan holda bayon qilinadi.

References

1. Philostratus. Heroicus. Gymnasticus. Discourses 1 and 2 / ed. and trans. J. Rusten, J. König. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 2014. – (Loeb Classical Library).

2. Galen. Hygiene (De sanitate tuenda) / trans. I. Johnston. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 2018. – (Loeb Classical Library).

3. Абу Али ибн Сина. Канон врачебной науки: в 5 т. – 2-е изд. – Ташкент: Фан, 1979–1982.

4. Selye H. A syndrome produced by diverse nocuous agents // Nature. – 1936. – Vol. 138. – P. 32.

5. Åstrand I., Åstrand P.-O., Christensen E.H., Hedman R. Intermittent muscular work // Acta Physiologica Scandinavica. – 1960. – Vol. 48. – P. 448–453.

6. Яковлев Н.Н. Биохимия спорта. – М.: Физкультура и спорт, 1974. – 288 с.

7. Матвеев Л.П. Основы спортивной тренировки. – М.: Физкультура и спорт, 1977. – 271 с.

8. Hickson R.C., Bomze H.A., Holloszy J.O. Linear increase in aerobic power induced by a strenuous program of endurance exercise // Journal of Applied Physiology. – 1977. – Vol. 42, No. 3. – P. 372–376.

9. Верхошанский Ю.В. Основы специальной физической подготовки спортсменов. – М.: Физкультура и спорт, 1988. – 331 с.

10. Tabata I., Nishimura K., Kouzaki M., Hirai Y., Ogita F., Miyachi M., Yamamoto K. Effects of moderate-intensity endurance and high-intensity intermittent training on anaerobic capacity and VO₂max // Medicine & Science in Sports & Exercise. – 1996. – Vol. 28, No. 10. – P. 1327–1330.

11. Tanaka H., Monahan K.D., Seals D.R. Age-predicted maximal heart rate revisited // Journal of the American College of Cardiology. – 2001. – Vol. 37, No. 1. – P. 153–156.

12. Платонов В.Н. Система подготовки спортсменов в олимпийском спорте. – Киев: Олимпийская литература, 2004. – 808 с.

13. Gibala M.J., Little J.P., van Essen M. et al. Short-term sprint interval versus traditional endurance training: similar initial adaptations in human skeletal muscle and exercise performance // The Journal of Physiology. – 2006. – Vol. 575, Pt 3. – P. 901–911.

Downloads

Published

2026-10-19
Loading...