RAQAMLI DUNYODA YASHASH: TELEFON VA IJTIMOIY TARMOQLAR INSON MIYYASIGA TASIRI HAMDA O’QUVCHILARDA PSIXALOGIK TASIRI
Abstract
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim muhitida o‘quvchilarning kundalik hayotiga chuqur kirib borgan raqamli texnologiyalar, xususan, smartfonlar va ijtimoiy tarmoqlarning o‘smirlar psixikasiga ta’sirini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Raqamli asrda yashash inson miyasining neyrobiologik jarayonlariga, xususan, diqqatni jamlash qobiliyati va dopamin tizimiga sezilarli o‘zgarishlar kiritmoqda.
Maqolada ijtimoiy tarmoqlardan haddan tashqari ko‘p foydalanish oqibatida yuzaga keladigan psixologik holatlar: FOMO (narsalardan qolib ketish qo‘rquvi), ijtimoiy solishtirish natijasida kelib chiqadigan o‘ziga ishonchsizlik, uyqu buzilishi va kognitiv qobiliyatlarning pasayishi kabi muammolar atroflicha yoritilgan. Shuningdek, maqola o‘quvchilarda raqamli gigiyena va sog‘lom axborot muhitini shakllantirish, ekran vaqtini nazorat qilish hamda real hayotdagi ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berishga qaratilgan. Tadqiqot va tahlillar asosida o‘quvchilarni texnologiya quliga aylanib qolishdan saqlash, ularning akademik samaradorligini va ruhiy xotirjamligini ta’minlash yo‘llari ko‘rib chiqiladi.
References
1. G‘oziev E.G. "O‘smirlik davri psixologiyasi". — Toshkent: "O‘qituvchi", 2021. (O‘smirlarning rivojlanish xususiyatlarini tushunish uchun).
2. Karimova V.M. "Ijtimoiy psixologiya". — Toshkent: "Akademnashr", 2018. (Ijtimoiy tarmoqlarning o‘zaro munosabatlarga ta’sirini tahlil qilish uchun).
3. Nikolas Karr. "Internet bizning miyamizga nima qilyapti?" (The Shallows: What the Internet Is Doing to Our Brains). — Asl nusxa: 2010. (Dopamin tuzog‘i va diqqatning pasayishi bo‘yicha asosiy tadqiqot).
4. Jean M. Twenge. "iGen: Nega hozirgi o‘smirlar avlodi yanada qat’iyatsiz va baxtsiz bo‘lib bormoqda?". — (Smartfonlar va o‘smirlar ruhiyatiga oid zamonaviy tadqiqot).
5. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tavsiyalari. "O‘quvchilar o‘rtasida raqamli gigiyena va axborot xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha qo‘llanma". — Toshkent, 2024.
6. Psixologik tadqiqotlar portali (Psychology Today). "The Impact of Social Media on Adolescent Mental Health". — (Elektron manba, 2025).
