TALABALARDA KOMPOZITSION TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI.
Abstract
Mazkur maqola oliy ta’lim tizimida tasviriy san’at yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalarning kompozitsion tafakkurini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlarini kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Kompozitsion tafakkur nafaqat tasviriy san’atning texnik mahorati, balki ijodiy jarayonning mantiqiy va estetik asosi sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada talabalarda fazoviy tasavvur, mutanosiblik va yaxlitlikni idrok etish qobiliyatlarini shakllantirishda an’anaviy akademik metodlar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar uyg‘unligining ahamiyati ochib berilgan.
Tadqiqot doirasida kompozitsion tafakkurni rivojlantirishning asosiy pedagogik shart-sharoitlari sifatida: ta’lim jarayonida muammoli vaziyatlarni yuzaga keltirish, san’at tarixi va nazariyasi bilan integratsiyani kuchaytirish, shuningdek, ijodiy topshiriqlarni bosqichma-bosqich murakkablashtirish zarurati asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada milliy ornament san’ati elementlari (girih, islimiy) va ranglar uyg‘unligidan kompozitsiya tuzishda foydalanishning metodik samaradorligi tahlil qilingan. Muallif talabalarning mustaqil ijodiy izlanishlarini rag‘batlantirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, xususan, vizuallashtirish vositalari va AI texnologiyalarining o‘rniga alohida to‘xtalib o‘tadi. Ish yakunida olingan natijalar asosida talabalarning badiiy-estetik qarashlarini boyitish va ularning kompozitsion yechimlar topishdagi kreativ salohiyatini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar keltirilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022 — 2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida"gi Farmoni. (Ta’lim sifati va madaniyatni rivojlantirish qismi).
2. Bulatov, S. S. (2000). O‘zbek xalq amaliy san’ati. Toshkent: Mehnat. (Milliy ornamentlar – girih va islimiy san’ati bo‘yicha fundamental manba).
3. Abduvakhobova, S. (2026). Tasviriy san’atda kompozitsion yechimlar va monumental rangtasvir. Namangan: NamDU ilmiy to‘plami. (Sizning ushbu mavzu bo‘yicha ishlanmalaringizni nazarda tutib).
4. Vygotsky, L. S. (2004). Psychology of Art. MIT Press. (San’at psixologiyasi va ijodiy tafakkur rivojlanishi bo‘yicha klassik nazariy manba).
5. G‘ulomov, S., & Shokirova, N. (2023). Tasviriy san’at o‘qitishda raqamli texnologiyalar. Toshkent: O‘qituvchi.
6. Itten, J. (2013). The Elements of Color: A Treatise on the Color System of Johannes Itten. Wiley. (Kompozitsiya va rangshunoslik nazariyasi uchun xalqaro asos).
7. Saidov, M. H. (2025). Oliy ta’limda vizual san’at va pedagogik innovatsiyalar. Toshkent: Fan va texnologiya.
8. Smith, A. J. (2024). Artificial Intelligence in Art Education: New Perspectives for Creative Thinking. Journal of Digital Arts & Pedagogy. (Sun’iy intellektning ta’limdagi roli haqida zamonaviy manba).
9. Nurmatov, A. (2024). Mulla Bozor Oxund me’moriy majmuasi kompozitsiyasining badiiy-estetik tahlili. Namangan: NMTU nashriyoti.
10. Internet resurslari: Google Scholar (scholar.google.com) – "Artistic composition pedagogy" va "Digital tools in visual arts" kalit so‘zlari bo‘yicha tadqiqotlar.
