OLIY TA’LIM TIZIMIDA SOFT SKILLSNI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI,XALQARO TAJRIBALAR VA MILLIY TA’LIM TIZIMIGA MOSLASHTIRISHNING METODOLOGIK ASOSLARI
Keywords:
yumshoq ko‘nikmalar, oliy ta’lim, kompetensiyaviy yondashuv, kommunikativ kompetensiya, tanqidiy fikrlash, kreativlik, jamoada ishlash, yetakchilik, xalqaro tajriba, mehnat bozori, metodologik yondashuv, uzluksiz ta’lim.Abstract
Mazkur tezisda oliy ta’lim tizimida yumshoq ko‘nikmalarni rivojlantirishning nazariy-metodologik asoslari, ularning zamonaviy mehnat bozori sharoitidagi ahamiyati, xalqaro tajribada shakllangan ilg‘or yondashuvlar hamda ularni O‘zbekiston oliy ta’lim tizimiga moslashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Yumshoq ko‘nikmalar kommunikativlik, tanqidiy va kreativ fikrlash, jamoada ishlash, yetakchilik, muammolarni hal etish, emotsional barqarorlik, moslashuvchanlik, vaqtni boshqarish, tashabbuskorlik va uzluksiz o‘rganish kabi universal kompetensiyalar majmui sifatida yoritilgan. Shuningdek, Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti, Yevropa Ittifoqi, Amerika Qo‘shma Shtatlari va Singapur tajribalari misolida oliy ta’limda yumshoq ko‘nikmalarni shakllantirishning samarali mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Xalqaro tajribalarni milliy ta’lim tizimiga tayyor shaklda ko‘chirish emas, balki mahalliy ijtimoiy-madaniy muhit, mehnat bozori talablari, ta’lim yo‘nalishlari xususiyati va talabalarning individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda moslashtirish zarurligi asoslangan. Shu bilan birga, oliy ta’limda yumshoq ko‘nikmalarni rivojlantirishning maqsadli, mazmuniy, jarayonli, diagnostik va natijaviy komponentlardan tashkil topgan metodologik modeli taklif etilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 23.09.2020.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmoni. 08.10.2019.
3. Chernyshenko O.S., Kankaraš M., Drasgow F. Social and Emotional Skills for Student Success and Well-being: Conceptual Framework for the OECD Study on Social and Emotional Skills. OECD Education Working Papers, No. 173. Paris: OECD Publishing, 2018.
4. OECD. How to Advance the Teaching and Assessment of Social and Emotional Skills. OECD Education Spotlights, No. 15. Paris: OECD Publishing, 2024.
5. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2025. Geneva: World Economic Forum, 2025.
6. Council of the European Union. Council Recommendation of 22 May 2018 on Key Competences for Lifelong Learning. Official Journal of the European Union, 2018/C 189/01.
7. National Association of Colleges and Employers. Career Readiness Competencies. NACE, USA.
8. SkillsFuture Singapore. Skills Demand for the Future Economy: Critical Core Skills. Singapore: SkillsFuture Singapore.
9. McClelland D.C. Testing for Competence Rather Than for Intelligence // American Psychologist. 1973. Vol. 28, No. 1. P. 1-14.
10. Boyatzis R.E. The Competent Manager: A Model for Effective Performance. New York: John Wiley & Sons, 1982.
11. Heckman J.J., Kautz T. Hard Evidence on Soft Skills // Labour Economics. 2012. Vol. 19, No. 4. P. 451-464.
12. Robles M.M. Executive Perceptions of the Top 10 Soft Skills Needed in Today’s Workplace // Business Communication Quarterly. 2012. Vol. 75, No. 4. P. 453-465.