DIREKTORLARNING INDIVIDUAL KASBIY RIVOJLANISH TRAYEKTORIYASINI LOYIHALASHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI

DIREKTORLARNING INDIVIDUAL KASBIY RIVOJLANISH TRAYEKTORIYASINI LOYIHALASHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI

Authors

  • Rahmonova Xusniobod Valeriy qizi Oriental universiteti mustaqil tadqiqotchisi

Keywords:

maktab direktori, individual kasbiy rivojlanish trayektoriyasi, boshqaruv kompetensiyasi, xalqaro baholash dasturlari, pedagogik shart-sharoit, mentorlik, refleksiya, dalillar portfeli, qayta baholash

Abstract

Maqolada xalqaro baholash dasturlari ma’lumotlari bilan ishlashga doir boshqaruv kompetensiyalarini rivojlantirish uchun maktab direktorining individual kasbiy rivojlanish trayektoriyasini loyihalash muammosi o‘rganildi. Tadqiqotning maqsadi diagnostik profilni aniq rivojlanish maqsadi, ish joyidagi amaliy vazifa, mentorlik, dalillar portfeli, refleksiya va qayta baholash bilan bog‘laydigan pedagogik shart-sharoitlar hamda amaliy protokolni ishlab chiqishdan iborat. Nazariy-amaliy loyihalash doirasida 25 ta normativ, rasmiy metodologik va ilmiy manba qiyosiy kontent-tahlil, faoliyatni funksional dekompozitsiya qilish, teskari loyihalash va mantiqiy ssenariy tekshiruvi usullarida tahlil qilindi. Natijada trayektoriya pasportining sakkiz elementi, ustuvor rivojlanish vazifasini tanlashning to‘rt qoidasi, oltita pedagogik shart-sharoit va yetti bosqichli adaptiv sikl ishlab chiqildi. Bir siklda ko‘pi bilan ikkita yuqori ta’sirli indikator tanlanishi, o‘rganish faoliyati kuzatiladigan boshqaruv mahsuloti bilan yakunlanishi va rivojlanish haqidagi xulosa yangi dalil asosida chiqarilishi belgilandi. Mentorlik baholashdan ajratilgan rivojlantiruvchi hamkorlik, refleksiya esa qarorni qayta ko‘rishga xizmat qiladigan dalil sifatida talqin etildi. Taklif etilgan tuzilma nazariy-metodik ishlanma bo‘lib, uning amaliy qulayligi va rivojlantiruvchi sezgirligi keyingi ekspert hamda empirik validatsiyani talab etadi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktori lavozimiga nomzodlarni menejerlik o‘quv kurslarida o‘qitish va ularga menejerlik sertifikatini berish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida: 2023-yil 25-dekabrdagi 681-son qaror. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6705811.

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Maktabgacha va maktab ta’limi xodimlarining uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida: 2024-yil 20-dekabrdagi 867-son qaror. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7271575.

3. OECD. PISA 2025 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing, 2026. 214 p. https://doi.org/10.1787/86c36975-en.

4. Pont B., Nusche D., Moorman H. Improving School Leadership. Volume 1: Policy and Practice. Paris: OECD Publishing, 2008. 199 p. https://doi.org/10.1787/9789264044715-en.

5. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2024/5: Leadership in Education: Lead for Learning. Paris: UNESCO, 2024.

6. Australian Institute for Teaching and School Leadership. Australian Professional Standard for Principals and the Leadership Profiles. Melbourne: AITSL, 2014.

7. National Policy Board for Educational Administration. Professional Standards for Educational Leaders 2015. Reston, VA: NPBEA, 2015.

8. Learning Forward. Standards for Professional Learning. Oxford, OH: Learning Forward, 2022. URL: https://standards.learningforward.org/.

9. Darling-Hammond L., LaPointe M., Meyerson D., Orr M.T. Preparing School Leaders for a Changing World: Lessons from Exemplary Leadership Development Programs. Stanford, CA: Stanford University, 2007. 255 p.

10. Rowland C. Principal Professional Development: New Opportunities for a Renewed State Focus. Washington, DC: Education Policy Center at American Institutes for Research, 2017. 28 p.

11. Fitz J., Wechsler M.E., Levin S. State Approaches to Developing Educational Leaders. Palo Alto, CA: Learning Policy Institute, 2024. URL: https://learningpolicyinstitute.org/product/state-approaches-developing-educational-leaders-report.

12. Grissom J.A., Egalite A.J., Lindsay C.A. How Principals Affect Students and Schools: A Systematic Synthesis of Two Decades of Research. New York: The Wallace Foundation, 2021. 115 p. https://doi.org/10.59656/EL-SB1065.001.

13. Knowles M.S., Holton E.F., Swanson R.A. The Adult Learner: The Definitive Classic in Adult Education and Human Resource Development. 8th ed. London: Routledge, 2015. 402 p.

14. Kolb D.A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. 2nd ed. Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, 2015. 390 p.

15. Schön D.A. The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. New York: Basic Books, 1983. 374 p.

16. Wenger E. Communities of Practice: Learning, Meaning, and Identity. Cambridge: Cambridge University Press, 1998. 336 p.

17. Desimone L.M. Improving Impact Studies of Teachers’ Professional Development: Toward Better Conceptualizations and Measures // Educational Researcher. 2009. Vol. 38, No. 3. P. 181-199. https://doi.org/10.3102/0013189X08331140.

18. Guskey T.R. Evaluating Professional Development. Thousand Oaks, CA: Corwin Press, 2000. 328 p.

19. Schildkamp K., Poortman C.L., Ebbeler J., Pieters J.M. How School Leaders Can Build Effective Data Teams: Five Building Blocks for a New Wave of Data-Informed Decision Making // Journal of Educational Change. 2019. Vol. 20. P. 283-325. https://doi.org/10.1007/s10833-019-09345-3.

20. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016. 176 p.

21. Parylo O., Zepeda S.J., Bengtson E. The Different Faces of Principal Mentorship // International Journal of Mentoring and Coaching in Education. 2012. Vol. 1, No. 2. P. 120-135. https://doi.org/10.1108/20466851211262860.

22. Ergasheva M.T. O‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi monitoringida baholash dasturlaridan foydalanish metodikasi (PISA, TIMSS misolida): pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2023. 264 b.

23. Axmedov M.U. Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifati monitoringini amaliyotga joriy etish texnologiyasi // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. 2023. № 5. B. 118-123.

24. Axmedov M.U. Umumta’lim maktab direktorlarining malakasini oshirishda ta’lim sifati monitoringini takomillashtirish: monografiya. Toshkent: Olam Print, 2025.

25. Axmedov M.U. Umumiy o‘rta ta’lim sifatini boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari // Ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. Toshkent: Oriental University, 2023. B. 650-657.

Downloads

Published

2026-09-22
Loading...