MAHALLIY VA IKKILAMCHI XOMASHYOLAR ASOSIDA OLINGAN DEEMULGATORLARNING SUV-NEFT EMULSIYALARINI PARCHALASH SAMARADORLIGI
Keywords:
Neftni qazib olish, yig'ish va tayyorlash jarayonlarida hosil bo'ladigan suv-neft emulsiyalari turg'un termodinamik tizimlar bo'lib, ularni tozalash va parchalash uchun yuqori samarali sirt-faol moddalar (SFM) — deemulgatorlar talab etiladi. Hozirgi kunda import qilinadigan qimmatbaho reagentlar o'rniga mahalliy sanoat chiqindilari va ikkilamchi xomashyolar asosida arzon, ekologik xavfsiz va yuqori samarali deemulgatorlarni yaratish dolzarb ilmiy-amaliy vazifalardan biridir.Abstract
Hozirgi vaqtda respublikamizda yetishtirilib qazib olinayotgan neft konlarining aksariyati so‘nggi ishlov berish bosqichida bo‘lib, ular tarkibida qattiq qatlam suvlari bilan hosil bo‘lgan turg‘un teskari turdagi "suv-neft" emulsiyalari ulushi yildan-yilga ortib bormoqda. Bunday emulsiyalar yuqori barqarorlikka ega bo‘lib, fazalararo sirtda mustahkam adsorbsion-solvatatsion qatlamlar (asfaltenlar, qatronlar va qattiq parafinlar asosida) hosil qiladi. Ularni parchalash uchun xorijdan keltiriladigan qimmatbaho deemulgatorlar ishlatiladi. Shu sababli, mahalliy sanoat chiqindilari va ikkilamchi xomashyolardan foydalangan holda arzon, yuqori samarali hamda ekologik toza mahalliy deemulgatorlarni yaratish va ularning ta'sir mexanizmini o‘rganish o‘ta dolzarb masalalardan biridir.
References
1. Rahimov O.D., Qodirov B.T. Neft va gazni yig'ish hamda tayyorlash texnologiyasi. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. — 240 b.
2. Husanov A.A., Toshpulatov M.Sh. Mahalliy xomashyolar asosida sirt-faol moddalar olish va ularning neft sanoatida qo'llanilishi // O'zbekiston kimyo jurnali. — Toshkent, 2023. — № 2. — B. 45-50.
3. Прохоров А.Д., Махмудов Н.Э. Обезвоживание и обессоливание нефти на промыслах. — Москва: Недра, 2020. — 315 с.
