MAHALLIY MINERAL XOMASHYOLAR ASOSIDA SILIKAT MATERIALLARI ISHLAB CHIQARISHNING TEXNOLOGIK IMKONIYATLARI VA FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARINI BOSHQARISH

MAHALLIY MINERAL XOMASHYOLAR ASOSIDA SILIKAT MATERIALLARI ISHLAB CHIQARISHNING TEXNOLOGIK IMKONIYATLARI VA FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARINI BOSHQARISH

Authors

  • Mullajonova Ziyodabonu Sayfulla qizi E.mail-mullajonovaziyodabonu4@gmail.com

Keywords:

silikat materiallari, mahalliy mineral xomashyo, kvars qumi, gil, bentonit, keramika, shisha, silikat g‘isht, mineralogik tarkib, fizik-kimyoviy xossalar, resurs tejamkor texnologiya.

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekistonning mahalliy mineral xomashyolari asosida silikat materiallari ishlab chiqarish imkoniyatlari, xomashyoning kimyoviy va mineralogik tarkibining texnologik jarayonlarga ta’siri hamda tayyor mahsulotning fizik-kimyoviy xususiyatlarini boshqarish masalalari tahlil qilinadi. Kvars qumi, gil, bentonit, ohaktosh va boshqa mineral komponentlarning keramika, shisha hamda avtoklavda qotuvchi silikat materiallari ishlab chiqarishdagi funksional vazifalari ko‘rib chiqiladi. Xomashyo tarkibini aniqlash, granulometrik tahlil, rentgen-difraksion va rentgen-fluorestsent tahlil usullarining ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, mineral xomashyo tarkibini texnologik talablar asosida muvofiqlashtirish, ishlab chiqarish jarayonlarini optimallashtirish va sanoat chiqindilaridan xavfsiz foydalanish imkoniyatlari muhokama qilinadi. Maqola adabiyotlar tahlili shaklida tayyorlangan bo‘lib, unda yangi laboratoriya tajribalarining natijalari da’vo qilinmaydi. Tahlil natijasida mahalliy xomashyoning amaliy qiymatini aniqlash uchun kompleks mineralogik, fizik-kimyoviy va texnologik baholash zarurligi asoslanadi.

References

1. Khokimov, A., Eminov, A., Kadirova, Z., Mirsalimova, S. Study of dune sands of Yazyavan for producing ceramic materials. Journal of Chemical Technology and Metallurgy, 2025, 60(4). DOI: 10.59957/jctm.v60.i4.2025.3.

2. Rahaman, M. N. Ceramic Processing and Sintering. 2nd ed. Marcel Dekker / CRC Press, 2003. ISBN: 978-0-8247-0988-4.

3. Taylor, H. F. W. Cement Chemistry. 2nd ed. Thomas Telford Publishing, 1997. ISBN: 978-0-7277-2592-9.

4. Scrivener, K. L., Juilland, P., Monteiro, P. J. M. Advances in understanding hydration of Portland cement. Cement and Concrete Research, 2015, 78, Part A, 38–56. DOI: 10.1016/j.cemconres.2015.05.025.

5. ISO 12677:2011. Chemical analysis of refractory products by X-ray fluorescence (XRF) — Fused cast-bead method. International Organization for Standardization.

6. ISO 13320:2020. Particle size analysis — Laser diffraction methods. International Organization for Standardization.

7. ISO 10545-3:2018. Ceramic tiles — Part 3: Determination of water absorption, apparent porosity, apparent relative density and bulk density. International Organization for Standardization.

Downloads

Published

2026-10-14
Loading...