“RASSOMLIKDA MANZARA JANRINING EVOLYUTSIYASI: TABIATGA BO‘LGAN ESTETIK VA EKOLOGIK QARASHLARNING O‘ZGARISHI”.
Abstract
Ushbu maqolada tasviriy san’atda manzara (peyzaj) janrining evolyutsion rivojlanish bosqichlari insoniyatning tabiatga bo‘lgan estetik va ekologik qarashlari o‘zgarishi kontekstida ilmiy tahlil qilinadi. Uyg‘onish davridagi antropotsentrik qarashlar, Romantizm davridagi tabiatga sig‘inish va Sanoat inqilobidan keyingi urbanizatsiya jarayonlarining rassomlik san’atiga ta’siri qiyosiy-tarixiy metodlar yordamida o‘rganilgan. Maqolada manzara janri shunchaki estetik zavq manbai emas, balki muayyan davrdagi ekologik inqirozlar va inson-tabiat munosabatlarining vizual ko‘zgusi ekanligi isbotlanadi. Tadqiqot natijasida zamonaviy san’atda paydo bo‘lgan "Eko-art" (ekologik san’at) yo‘nalishi insoniyatni ekologik halokatdan ogohlantiruvchi muhim ijtimoiy-falsafiy institut ekanligi haqidagi xulosalar shakllantirilgan.
References
1. Clark, K. (1949). Landscape into Art. London: John Murray. (Peyzaj janrining estetik tabiati va genezisi bo‘yicha fundamental asar).
2. Gombrich, E. H. (1950). The Story of Art. London: Phaidon Press. (Uyg‘onish va Klassitsizm davri ratsionalizmining san’atdagi tahlili).
3. Ruskin, J. (1843–1860). Modern Painters (Vols. 1-5). London: Smith, Elder & Co. (Sanoat inqilobi davridagi tabiat va U. Tyorner ijodi tahlili).
4. Berleant, A. (1992). The Aesthetics of Environment. Philadelphia: Temple University Press. (Atrof-muhit estetikasi va inson-tabiat hamohangligi konsepsiyasi).
5. Demos, T. J. (2016). Decolonizing Nature: Contemporary Art and the Politics of Ecology. Berlin: Green Box. (Zamonaviy Eko-art va ekologik siyosat munosabatlari).
6. Abdullayev, N. U. (2001). San’at tarixi (2 jildlik). Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti. (O‘zbekiston va jahon tasviriy san’ati, xususan miniatyura san’atida tabiat talqini).
7. Hakimov, A. A. (2010). Iskusstvo Uzbekistana: istoriya i sovremennost’. Tashkent: San’at. (XX asr o‘zbek rangtasviri, shu jumladan monumental peyzaj janri evolyutsiyasi).
8. Ahmedova, N. R. (2004). Jivopis’ Uzbekistana: traditsii i novatorstvo. Tashkent: Fan. (O‘zbekiston peyzaj maktabi vakillari ijodining falsafiy-estetik tahlili).
