MAKTAB DIREKTORLARINING BOSHQARUV KOMPETENSIYALARINI BAHOLASHDA 24 INDIKATORLI DIAGNOSTIK RUBRIKADAN FOYDALANISH

MAKTAB DIREKTORLARINING BOSHQARUV KOMPETENSIYALARINI BAHOLASHDA 24 INDIKATORLI DIAGNOSTIK RUBRIKADAN FOYDALANISH

Authors

  • Rahmonova Xusniobod Valeriy qizi Oriental universiteti mustaqil tadqiqotchisi

Keywords:

maktab direktori, boshqaruv kompetensiyasi, diagnostik rubrika, indikator, dalil manbasi, deskriptor, baholovchilar kalibrlashi, kompetensiya profili, individual kasbiy rivojlanish

Abstract

Maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktorlarining xalqaro baholash ma’lumotlari bilan ishlashga doir boshqaruv kompetensiyalarini 24 indikatorli analitik rubrika orqali diagnostika qilish muammosi o‘rganildi. Tadqiqotning maqsadi rubrikani nazariy indikatorlar ro‘yxatidan dalil yig‘ish, kodlash, profil tuzish va individual kasbiy rivojlanish qarorini chiqarishga xizmat qiladigan amaliy protokolga aylantirishdan iborat. Nazariy-amaliy loyihalash dizaynida 23 ta normativ, rasmiy metodologik va ilmiy manba konstrukt xaritalash, dalilga tayangan loyihalash, deskriptorlarni qiyoslash va qaror qoidalarini mantiqiy tekshirish usullarida tahlil qilindi. Natijada olti mezon va 24 kuzatiladigan indikator, besh turdagi dalil manbasi, 0-3 ballik to‘rt darajali deskriptor hamda dalil yetarliligi va cheklangan kompensatsiya qoidalarini birlashtiruvchi diagnostik protokol ishlab chiqildi. Rubrikadan foydalanish dalilni rejalashtirish, mustaqil kodlash, baholovchilarni kalibrlash, mezonlar profilini tuzish va rivojlanish vazifasini belgilash ketma-ketligida tashkil etildi. Umumiy 0-72 ball yordamchi indeks, olti mezonli profil esa asosiy diagnostik natija sifatida belgilandi. Yetarli dalil bo‘lmagan indikatorga nol ball berilmasligi va bitta kuchli komponent boshqa komponentdagi kritik uzilishni yashirmasligi asoslandi. Taklif etilgan protokol nazariy-metodik ishlanma bo‘lib, uning chegara qiymatlari va ishonchliligi ekspert hamda empirik validatsiyani talab etadi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktori lavozimiga nomzodlarni menejerlik o‘quv kurslarida o‘qitish va ularga menejerlik sertifikatini berish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida: 2023-yil 25-dekabrdagi 681-son qaror. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6705811.

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Maktabgacha va maktab ta’limi xodimlarining uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida: 2024-yil 20-dekabrdagi 867-son qaror. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7271575.

3. OECD. PISA 2025 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing, 2026. 214 p. https://doi.org/10.1787/86c36975-en.

4. American Educational Research Association, American Psychological Association, National Council on Measurement in Education. Standards for Educational and Psychological Testing. Washington, DC: AERA, 2014. 230 p.

5. Australian Institute for Teaching and School Leadership. Australian Professional Standard for Principals and the Leadership Profiles. Melbourne: AITSL, 2014.

6. National Policy Board for Educational Administration. Professional Standards for Educational Leaders 2015. Reston, VA: NPBEA, 2015.

7. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2024/5: Leadership in Education: Lead for Learning. Paris: UNESCO, 2024.

8. Hallinger P., Murphy J. Assessing the Instructional Management Behavior of Principals // The Elementary School Journal. 1985. Vol. 86, No. 2. P. 217-247. https://doi.org/10.1086/461445.

9. Goldring E., Porter A.C., Murphy J., Elliott S.N., Cravens X. Assessing Learning-Centered Leadership: Connections to Research, Professional Standards, and Current Practices // Leadership and Policy in Schools. 2009. Vol. 8, No. 1. P. 1-36. https://doi.org/10.1080/15700760802014951.

10. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016. 176 p.

11. Schildkamp K. Data-Based Decision-Making for School Improvement: Research Insights and Gaps // Educational Research. 2019. Vol. 61, No. 3. P. 257-273. https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1625716.

12. Moskal B.M., Leydens J.A. Scoring Rubric Development: Validity and Reliability // Practical Assessment, Research and Evaluation. 2000. Vol. 7, Article 10. https://doi.org/10.7275/q7rm-gg74.

13. Jonsson A., Svingby G. The Use of Scoring Rubrics: Reliability, Validity and Educational Consequences // Educational Research Review. 2007. Vol. 2, No. 2. P. 130-144. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2007.05.002.

14. Lawshe C.H. A Quantitative Approach to Content Validity // Personnel Psychology. 1975. Vol. 28, No. 4. P. 563-575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x.

15. Kane M.T. Validating the Interpretations and Uses of Test Scores // Journal of Educational Measurement. 2013. Vol. 50, No. 1. P. 1-73. https://doi.org/10.1111/jedm.12000.

16. DeVellis R.F., Thorpe C.T. Scale Development: Theory and Applications. 5th ed. Thousand Oaks, CA: SAGE, 2021. 320 p.

17. Koo T.K., Li M.Y. A Guideline of Selecting and Reporting Intraclass Correlation Coefficients for Reliability Research // Journal of Chiropractic Medicine. 2016. Vol. 15, No. 2. P. 155-163. https://doi.org/10.1016/j.jcm.2016.02.012.

18. McHugh M.L. Interrater Reliability: The Kappa Statistic // Biochemia Medica. 2012. Vol. 22, No. 3. P. 276-282. https://doi.org/10.11613/BM.2012.031.

19. Ergasheva M.T. O‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi monitoringida baholash dasturlaridan foydalanish metodikasi (PISA, TIMSS misolida): pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2023. 264 b.

20. Ismailov A.A. Tayanch o‘rta ta’lim sifatini baholashni tashkil etish mexanizmini PISA xalqaro dasturi talablari asosida takomillashtirish: pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. Toshkent, 2021. 140 b.

21. Axmedov M.U. Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifati monitoringini amaliyotga joriy etish texnologiyasi // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. 2023. № 5. B. 118-123.

22. Axmedov M.U. Umumta’lim maktab direktorlarining malakasini oshirishda ta’lim sifati monitoringini takomillashtirish: monografiya. Toshkent: Olam Print, 2025.

23. Axmedov M.U. Umumiy o‘rta ta’lim sifatini boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari // Ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. Toshkent: Oriental University, 2023. B. 650-657.

Downloads

Published

2026-09-22
Loading...