GORMONLAR OLAMI: ORGANIZMDAGI FIZIOLOGIK O’ZGARISHLAR
Keywords:
gormonlar, endokrin tizim, gormonal o‘zgarishlar, gipofiz, gipotalamus, qalqonsimon bez, insulin, kortizol, estrogen, progesteron, testosteron, homeostaz, moddalar almashinuvi, fiziologiya.Abstract
Ushbu maqolada inson organizmida yuz beradigan gormonal o‘zgarishlarning fiziologik mohiyati, endokrin tizimning tuzilishi va funksional xususiyatlari hamda gormonlarning organizm hayot faoliyatini boshqarishdagi ahamiyati yoritilgan. Gormonlar ichki sekretsiya bezlari tomonidan ishlab chiqarilib, qon orqali turli a’zo va to‘qimalarga yetib boradi hamda ularning faoliyatini boshqaradi. Tadqiqot davomida gormonal o‘zgarishlarning o‘sish va rivojlanish, moddalar almashinuvi, reproduktiv faoliyat, stressga moslashish, uyqu va uyg‘oqlik, suv-tuz almashinuvi hamda homeostazni saqlashdagi roli tahlil qilindi. Shuningdek, balog‘at davri, homiladorlik, hayz sikli, menopauza va qarish jarayonlarida kuzatiladigan fiziologik gormonal o‘zgarishlar ko‘rib chiqildi. Gormonal muvozanatning buzilishi organizm faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi va turli endokrin kasalliklarning rivojlanishiga olib kelishi mumkinligi ta’kidlandi.
References
1. Hall J. E. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. — 14th ed. — Elsevier, 2021.
2. Barrett K. E., Barman S. M., Brooks H. L., Yuan J.-X.-J. Ganong’s Review of Medical Physiology. — 26th ed. — McGraw-Hill Education, 2019.
3. Boron W. F., Boulpaep E. L. Medical Physiology. — 3rd ed. — Elsevier, 2017.
4. Silverthorn D. U. Human Physiology: An Integrated Approach. — 8th ed. — Pearson, 2019.
5. Costanzo L. S. Physiology. — 7th ed. — Elsevier, 2022.
6. Melmed S., Auchus R. J., Goldfine A. B., Koenig R. J., Rosen C. J. Williams Textbook of Endocrinology. — 14th ed. — Elsevier, 2020.
7. Gardner D. G., Shoback D. Greenspan’s Basic & Clinical Endocrinology. — 10th ed. — McGraw-Hill Education, 2018.
8. Tortora G. J., Derrickson B. Principles of Anatomy and Physiology. — 16th ed. — Wiley, 2021.
9. Marieb E. N., Hoehn K. Human Anatomy & Physiology. — 11th ed. — Pearson, 2019.
10. Odam fiziologiyasi: tibbiyot oliy ta’lim muassasalari talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. — Toshkent.
11. Normal fiziologiya: tibbiyot oliy ta’lim muassasalari uchun darslik. — Toshkent.
12. Endokrinologiya bo‘yicha oliy tibbiy ta’lim muassasalari uchun o‘quv-uslubiy materiallar.
