SOG‘LOM QARISH: UZOQ UMR KO‘RISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

SOG‘LOM QARISH: UZOQ UMR KO‘RISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

Authors

  • Abduvaitova Sevinch Shakarboy qizi Samarqand davlat tibbiyot universiteti
  • Nurmamatova Yorqinoy Asomiddin qizi Davolash fakulteti Biotexnologiya, injiniring va farmatsiya fakulteti

Keywords:

sog‘lom qarish, qarish jarayoni, biologik qarish, uzoq umr ko‘rish, hayot davomiyligi, sog‘lom turmush tarzi, jismoniy faollik, muvozanatli ovqatlanish, ruhiy salomatlik, profilaktika, surunkali kasalliklar, hayot sifati.

Abstract

Mazkur maqolada inson organizmining qarish jarayoni, sog‘lom qarishning asosiy tamoyillari va uzoq umr ko‘rishni ta’minlashga qaratilgan zamonaviy yondashuvlar tahlil qilinadi. Qarish biologik jihatdan murakkab va ko‘p omilli jarayon bo‘lib, uning rivojlanishida genetik xususiyatlar, metabolik o‘zgarishlar, oksidlovchi stress, surunkali yallig‘lanish, gormonal muvozanatning o‘zgarishi, immun tizimi faoliyatining pasayishi hamda tashqi muhit omillari muhim ahamiyatga ega. Maqolada sog‘lom qarish tushunchasining mazmuni, insonning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy faoliyatini saqlab qolishdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, muvozanatli ovqatlanish, muntazam jismoniy faollik, yetarli uyqu, stressni boshqarish, zararli odatlardan voz kechish va muntazam tibbiy profilaktikaning qarish jarayoniga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Zamonaviy tibbiyotda qarish bilan bog‘liq kasalliklarning oldini olish, erta tashxislash va hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan profilaktik yondashuvlarning ahamiyati ham tahlil qilinadi. Sog‘lom qarish nafaqat umr davomiyligini oshirish, balki insonning faol, mustaqil va yuqori hayot sifatiga ega bo‘lishini ta’minlash bilan bog‘liq. Maqolada sog‘lom turmush tarzini erta yoshdan shakllantirish va individual profilaktik strategiyalarni qo‘llash uzoq va sifatli hayot kechirishning muhim omili ekanligi ta’kidlanadi.

References

1. World Health Organization. World Report on Ageing and Health. Geneva: World Health Organization, 2015.

2. World Health Organization. Decade of Healthy Ageing: 2021–2030. Geneva: World Health Organization.

3. López-Otín C., Blasco M. A., Partridge L., Serrano M., Kroemer G. The Hallmarks of Aging. Cell. 2013;153(6):1194–1217.

4. López-Otín C., Blasco M. A., Partridge L., Serrano M., Kroemer G. Hallmarks of Aging: An Expanding Universe. Cell. 2023;186(2):243–278.

5. Kennedy B. K., Berger S. L., Brunet A., et al. Geroscience: Linking Aging to Chronic Disease. Cell. 2014;159(4):709–713.

6. Beard J. R., Officer A., de Carvalho I. A., et al. The World Report on Ageing and Health: A Policy Framework for Healthy Ageing. The Lancet. 2016;387(10033):2145–2154.

7. National Institute on Aging. Aging and Health. National Institutes of Health.

8. MedlinePlus. Aging. U.S. National Library of Medicine.

9. GBD 2019 Ageing Collaborators. Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories, 1990–2019. The Lancet. 2020.

10. Ferrucci L., Gonzalez-Freire M., Fabbri E., et al. Measuring biological aging in humans: A quest. Aging Cell. 2020;19(2).

Downloads

Published

2026-09-10
Loading...