O‘ZBEK VA INGLIZ XALQ ERTAKLARINING POETIKASI VA LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI: QIYOSIY TAHLIL
Keywords:
xalq ertagi, poetika, lingvomadaniyat, ramz, takror, folklor tili, o‘zbek folklori, ingliz folklori, qiyosiy tahlilAbstract
Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz xalq ertaklarining poetik hamda lingvomadaniy xususiyatlari qiyosiy jihatdan tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ikki xalq ertakchilik an’anasida til vositalari, takror, formulaviy birliklar, ramziy obrazlar, sonlar va tabiat unsurlarining badiiy-semantik vazifasini aniqlashdan iborat. Tadqiqot materiali sifatida “Zumrad va Qimmat”, “Ur to‘qmoq”, “Kenja botir”, “Cinderella”, “Jack and the Beanstalk” va “Goldilocks and the Three Bears” kabi ertaklar tanlandi. Tadqiqotda qiyosiy, lingvopoetik, lingvomadaniy va semantik tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar o‘zbek va ingliz ertaklarida takror, uchlik struktura, qarama-qarshilik, formulaviy boshlanish va yakunlar kabi umumiy poetik vositalar mavjudligini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, ularning milliy-madaniy mazmunida sezilarli farqlar mavjud. O‘zbek ertaklarida “ota-ona”, “oila”, “uy”, “yo‘l”, “non”, “mehnat” va “duo” kabi konseptlar muhim semantik yuklamaga ega bo‘lsa, ingliz ertaklarida “home”, “forest”, “house”, “gold”, “giant” va “journey” kabi birliklar qahramonning individual tajribasi va sinovlarini ifodalashda faol qatnashadi. Tadqiqot folklor matnining poetik qurilishi uning milliy dunyoqarashi bilan bevosita bog‘liqligini ko‘rsatadi.
References
Adullayeva, K. N. (2022). Comparative typological analysis of poetics of Uzbek and English fairy tales. Zien Journal of Social Sciences and Humanities, 11, 23–24.
Baker, M. (2018). In other words: A coursebook on translation (3rd ed.). Routledge.
Javlieva, S. (2025). Stylistic and linguaculturological features of children’s literature: A comparative analysis of Uzbek and English folklore. Zamonaviy Dunyoda Innovatsion Tadqiqotlar.
Propp, V. (1968). Morphology of the folktale (L. Scott, Trans.; L. A. Wagner, Ed., 2nd ed.). University of Texas Press.
Thompson, S. (1955–1958). Motif-index of folk-literature: A classification of narrative elements in folktales, ballads, myths, fables, mediaeval romances, exempla, fabliaux, jest-books, and local legends (Rev. & enl. ed., Vols. 1–6). Indiana University Press.
Uther, H.-J. (2004). The types of international folktales: A classification and bibliography based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson (Vols. 1–3). Suomalainen Tiedeakatemia.