KREMNIYDA MARGANES NANOKLASTERLARINING SHAKLLANISHI VA ULARNING ELEKTR XOSSALARIGA TA’SIRI
Keywords:
kremniy, marganes, nanoklaster, diffuzion legirlash, elektr xossalar, Xoll effekti, solishtirma qarshilik, EPR spektroskopiyasi.Abstract
Ushbu maqolada marganes (Mn) atomlari bilan legirlangan p-tipli monokristall kremniyda nanoklasterlarning shakllanish jarayoni hamda ularning material elektr xossalariga ta’siri tadqiq etilgan. Mn atomlari past haroratli bosqichma-bosqich diffuziya usuli bilan kiritilgan, namunalarning elektr parametrlari to‘rt zondli usul va Xoll effekti asosida aniqlangan. Ishda birinchi marta Mn nanoklasterlari konsentratsiyasining o‘zgarishi bilan solishtirma qarshilik, tashuvchilar konsentratsiyasi va harakatchanligi orasidagi miqdoriy bog‘liqlik EPR spektroskopiyasi natijalari bilan birgalikda tahlil qilingan. Olingan natijalar Mn nanoklasterli kremniyni magnit va fotoelektrik funksional material sifatida qo‘llash istiqbolini ko‘rsatadi.
References
1. Ma S.B., Sun Y.P., Zhao B.C., Tong P., Zhu X.B., Song W.H. Magnetic and electronic transport properties of Mn-doped silicon // Solid State Communications. 2006. Vol. 140, Iss. 3–4. P. 192–196. DOI: 10.1016/j.ssc.2006.07.039.
2. Ferromagnetism in Mn-doped silicon // Journal of Magnetism and Magnetic Materials. 2004. Vol. 282. P. 216–218. DOI: 10.1016/j.jmmm.2004.04.049.
3. Electrical and magnetic properties of Mn-doped Si thin films // Physica B: Condensed Matter. 2009. Vol. 404, Iss. 12–13. P. 1686–1688. DOI: 10.1016/j.physb.2009.02.001.
4. Bakhadyrkhanov M.K., Ayupov K.S., Mavlonov G.Kh. et al. Photoconductivity of silicon with nanoclusters of manganese atoms // Russian Microelectronics. 2010. Vol. 39, No. 6. P. 401–404. DOI: 10.1134/S1063739710060041.
5. Bakhadyrkhanov M.K., Iliev H.M., Mavlonov G.Kh. et al. Silicon with magnetic nanoclusters of manganese atoms as a new ferromagnetic material // Technical Physics. 2019. Vol. 64, No. 3. P. 385–388. DOI: 10.1134/S1063784219030046.
6. Giorgi G., Cartoixà X., Sgamellotti A., Rurali R. Mn-doped silicon nanowires: First-principles calculations // Physical Review B. 2008. Vol. 78. 115327. DOI: 10.1103/PhysRevB.78.115327.
7. Kauzlarich S.M. et al. Synthesis and characterization of manganese-doped silicon nanoparticles: Bifunctional paramagnetic-optical nanomaterial // Journal of the American Chemical Society. 2007. Vol. 129, No. 35. P. 10668–10669. DOI: 10.1021/ja074144q.
8. Influence of background carriers on magnetic properties of Mn-doped dilute magnetic Si // Journal of Magnetism and Magnetic Materials. 2012. Vol. 324, Iss. 22. P. 3748–3753. DOI: 10.1016/j.jmmm.2012.06.010.
9. Mavlonov G.Kh., Sattorov O.E., Asanov D., Tachilin S.A., Tovarova Sh.D. Poluchenie kremniya s magnitnymi nanoklasterami primesnykh atomov // III Mejdunarodnaya konferensiya «Nanostrukturnye poluprovodnikovye materialy v fotoenergetike». Tashkent, 2022. S. 400–403.
10. Tovarova Sh.D. Razrabotka mnogofunksionalnogo datchika fizicheskikh velichin: magistr. dissertatsiyasi. Toshkent, 2023.