MAKTAB DIREKTORI ISHTIROKIDAGI UCH BOSQICHLI PEDAGOGIK TAJRIBA-SINOVNI TASHKIL ETISH METODIKASI

MAKTAB DIREKTORI ISHTIROKIDAGI UCH BOSQICHLI PEDAGOGIK TAJRIBA-SINOVNI TASHKIL ETISH METODIKASI

Authors

  • Rahmonova Xusniobod Valeriy qizi Oriental universiteti mustaqil tadqiqotchisi

Keywords:

maktab direktori, pedagogik tajriba-sinov, longityudinal dizayn, kvazi-eksperiment, boshqaruv kompetensiyasi, Student mezoni, Fisher mezoni, ta’sir kattaligi, amalga oshirish sodiqligi

Abstract

Maqolada xalqaro baholash dasturlari asosida umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktorlarining boshqaruv kompetensiyalarini rivojlantirish mexanizmlarini tekshirishga mo‘ljallangan uch bosqichli pedagogik tajriba-sinovni tashkil etish metodikasi ishlab chiqildi. Longityudinal kvazi-eksperimental dizaynda ayni 358 nafar direktor tajriba guruhida 180, nazorat guruhida 178 nafar etib bir marta hisobga olindi. Tajriba bazasi A. Avloniy nomidagi Pedagogik mahorat instituti hamda Farg‘ona va Jizzax viloyatlaridagi maktabgacha va maktab ta’limi bo‘limlarini qamrab oldi. 2023/2024-o‘quv yilida aniqlovchi, 2024/2025-o‘quv yilida ta’kidlovchi va 2025/2026-o‘quv yilida rivojlantiruvchi bosqich amalga oshirildi. Metodika ishtirokchilarni kodlash, hudud ichida guruhlarni muvozanatlash, 24 indikatorli rubrika bilan takroriy o‘lchash, pedagogik ta’sir sodiqligini qayd etish, ma’lumotlar sifatini tekshirish va oldindan belgilangan matematik-statistik tahlilni bir protokolga birlashtirdi. Asosiy ta’sir guruh va vaqt o‘zaro ta’siri hamda farqlarning farqi bilan, qo‘shimcha tekshiruv esa Fisher-Snedecor F-mezoni, Student yoki Welch t-mezoni, 95 foizli ishonch oralig‘i va Hedges g orqali baholanishi belgilandi. 15-20 foizlik samaradorlik ko‘rsatkichi yordamchi nisbiy mezon bo‘lib, empirik xulosa o‘rnini bosmasligi asoslandi. Maqolada natija sonlari emas, ularni ishonchli olish va talqin qilish protokoli taqdim etildi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalari direktori lavozimiga nomzodlarni menejerlik o‘quv kurslarida o‘qitish va ularga menejerlik sertifikatini berish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida: 2023-yil 25-dekabrdagi 681-son qaror. URL: https://lex.uz/uz/docs/-6705811.

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. Maktabgacha va maktab ta’limi xodimlarining uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida: 2024-yil 20-dekabrdagi 867-son qaror. URL: https://lex.uz/uz/docs/-7271575.

3. OECD. PISA 2025 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing, 2026. 214 p. https://doi.org/10.1787/86c36975-en.

4. Pont B., Nusche D., Moorman H. Improving School Leadership. Volume 1: Policy and Practice. Paris: OECD Publishing, 2008. 199 p. https://doi.org/10.1787/9789264044715-en.

5. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2024/5: Leadership in Education: Lead for Learning. Paris: UNESCO, 2024.

6. American Educational Research Association, American Psychological Association, National Council on Measurement in Education. Standards for Educational and Psychological Testing. Washington, DC: AERA, 2014.

7. Shadish W.R., Cook T.D., Campbell D.T. Experimental and Quasi-Experimental Designs for Generalized Causal Inference. Boston: Houghton Mifflin, 2002. 623 p.

8. Des Jarlais D.C., Lyles C., Crepaz N., TREND Group. Improving the Reporting Quality of Nonrandomized Evaluations of Behavioral and Public Health Interventions: The TREND Statement // American Journal of Public Health. 2004. Vol. 94, No. 3. P. 361-366. https://doi.org/10.2105/AJPH.94.3.361.

9. Carroll C., Patterson M., Wood S., Booth A., Rick J., Balain S. A Conceptual Framework for Implementation Fidelity // Implementation Science. 2007. Vol. 2. Article 40. https://doi.org/10.1186/1748-5908-2-40.

10. Singer J.D., Willett J.B. Applied Longitudinal Data Analysis: Modeling Change and Event Occurrence. New York: Oxford University Press, 2003. 672 p.

11. Little R.J.A., Rubin D.B. Statistical Analysis with Missing Data. 3rd ed. Hoboken, NJ: Wiley, 2019. 464 p.

12. Koo T.K., Li M.Y. A Guideline of Selecting and Reporting Intraclass Correlation Coefficients for Reliability Research // Journal of Chiropractic Medicine. 2016. Vol. 15, No. 2. P. 155-163. https://doi.org/10.1016/j.jcm.2016.02.012.

13. Morris S.B. Estimating Effect Sizes from Pretest-Posttest-Control Group Designs // Organizational Research Methods. 2008. Vol. 11, No. 2. P. 364-386. https://doi.org/10.1177/1094428106291059.

14. Lakens D. Calculating and Reporting Effect Sizes to Facilitate Cumulative Science: A Practical Primer for t-Tests and ANOVAs // Frontiers in Psychology. 2013. Vol. 4. Article 863. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00863.

15. Holm S. A Simple Sequentially Rejective Multiple Test Procedure // Scandinavian Journal of Statistics. 1979. Vol. 6, No. 2. P. 65-70.

16. Wasserstein R.L., Lazar N.A. The ASA Statement on p-Values: Context, Process, and Purpose // The American Statistician. 2016. Vol. 70, No. 2. P. 129-133. https://doi.org/10.1080/00031305.2016.1154108.

17. Grissom J.A., Egalite A.J., Lindsay C.A. How Principals Affect Students and Schools: A Systematic Synthesis of Two Decades of Research. New York: The Wallace Foundation, 2021. 115 p. https://doi.org/10.59656/EL-SB1065.001.

18. Mandinach E.B., Gummer E.S. Data Literacy for Educators: Making It Count in Teacher Preparation and Practice. New York: Teachers College Press, 2016. 176 p.

19. Schildkamp K. Data-Based Decision-Making for School Improvement: Research Insights and Gaps // Educational Research. 2019. Vol. 61, No. 3. P. 257-273. https://doi.org/10.1080/00131881.2019.1625716.

20. Ergasheva M.T. O‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonligi monitoringida baholash dasturlaridan foydalanish metodikasi (PISA, TIMSS misolida): pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2023. 264 b.

21. Djurayev R.X., Turg‘unov S.T. Ta’lim menejmenti. Toshkent: Voris-nashriyot, 2012. 168 b.

22. Abdullayeva Sh.A. Pedagogik diagnostika. Toshkent: Innovatsiya-Ziyo, 2021. 230 b.

23. Axmedov M.U. Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifati monitoringini amaliyotga joriy etish texnologiyasi // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. 2023. № 5. B. 118-123.

24. Axmedov M.U. Umumta’lim maktab direktorlarining malakasini oshirishda ta’lim sifati monitoringini takomillashtirish: monografiya. Toshkent: Olam Print, 2025.

25. Axmedov M.U. Umumiy o‘rta ta’lim sifatini boshqarish mexanizmlarini takomillashtirish: pedagogika fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. Toshkent, 2026. 274 b.

Downloads

Published

2026-09-22
Loading...