SHAMOL ENERGETIKASI OBYEKTLARI UCHUN YER MAYDONLARINI TANLASHDA GIS TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING XORIJIY VA MAHALLIY TAJRIBASI
Keywords:
geoaxborot tizimlari (GIS), shamol energetikasi, yer kadastri, ko’p mezonli tahlil, Analitik ierarxiya jarayoni (AHP), yer maydonini tanlash, yer tuzish, Buxoro viloyati.Abstract
Ushbu maqolada shamol energetikasi obyektlarini joylashtirish uchun yer maydonlarini tanlashda geoaxborot tizimlari (GIS) va ko’p mezonli tahlil usullaridan (AHP, Fuzzy AHP, VIKOR va boshqalar) foydalanishning xorijiy tajribasi tahlil qilingan. Yevropa (Gretsiya, Turkiya, Germaniya), Osiyo (Xitoy, Sudan) va Markaziy Osiyo (Qozog’iston) mamlakatlarida qo’llanilayotgan uslubiy yondashuvlar qiyosiy o’rganilgan. Shuningdek, O’zbekistonda shamol energetikasi salohiyatini baholash bo’yicha olib borilgan ishlar (Jahon banki ko’magidagi shamol atlasi loyihasi, Global Wind Atlas ma’lumotlari) sharhlangan. Tahlil natijasida O’zbekistonda, jumladan Buxoro viloyatida, yer kadastri ma’lumotlarini GIS-asoslangan ko’p mezonli tahlil usullari bilan integratsiyalashgan yagona yer tanlash metodikasi hali yetarli darajada ishlab chiqilmaganligi aniqlandi.
References
1. Latinopoulos D., Kechagia K. A GIS-based multi-criteria evaluation for wind farm site selection. A regional scale application in Greece // Renewable Energy. – 2015. – Vol. 78. – P. 550–560. https://doi.org/10.1016/j.renene.2015.01.041
2. Aydin N.Y., Kentel E., Duzgun S. GIS-based environmental assessment of wind energy systems for spatial planning: A case study from Western Turkey // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2010. – Vol. 14, № 1. – P. 364–373. https://doi.org/10.1016/j.rser.2009.07.023
3. GIS-based multi-criteria decision analysis of utility-scale wind farm site suitability in West Virginia // GeoJournal. – 2021. https://doi.org/10.1007/s10708-021-10453-y
4. A GIS-based multi-criteria decision-making approach (GIS-MCDM) for determination of the most appropriate site selection of onshore wind farm in Adana, Turkey // Clean Technologies and Environmental Policy. – 2024. https://doi.org/10.1007/s10098-024-02866-3
5. Multi-Criteria GIS-based offshore wind farm site selection: Case study in Greece // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2024. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1364032124006889
6. Xu Y., Li Y., Zheng L. Site selection of wind farms using GIS and multi-criteria decision making method in Wafangdian, China // Energy. – 2020. URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360544220313293
7. Global Wind Atlas // World Bank, DTU Wind Energy. – 2017–2018. URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Global_Wind_Atlas
8. A High-Resolution Wind Farms Suitability Mapping Using GIS and Fuzzy AHP Approach: A National-Level Case Study in Sudan // Sustainability (MDPI). – 2022. – Vol. 14, № 1. – Art. 358. https://doi.org/10.3390/su14010358
9. Geospatial Technology Utilization for Evaluating Land Suitability for Irrigation (Kyzylorda region, Kazakhstan) // Sustainability (MDPI). – 2025. – Vol. 17, № 22. – Art. 10131. https://doi.org/10.3390/su172210131
10. Remote sensing and GIS-based land assessment in Zhanaarka region of Ulytau oblast, Kazakhstan // Frontiers in Environmental Science. – 2025. https://doi.org/10.3389/fenvs.2025.1516460
11. Suitability Analysis and Potential Assessment for Sustainable Photovoltaic Development in Arid and Semi-Arid Regions of China: A Spatial Framework for Land–Energy Synergy // Sustainability (MDPI). – 2025. URL: https://www.mdpi.com/2071-1050/18/16/8218
12. Wind energy atlas of Uzbekistan // REVE – News of the Wind Sector. – 2015. URL: https://evwind.aeeolica.org/2015/05/01/wind-energy-atlas-of-uzbekistan/51848
13. Mapping the World’s Wind Energy Potential // The World Bank, Press Release. – 2017, November 28. URL: https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/11/28/mapping-the-worlds-wind-energy-potential
14. O’zbekistonda shamol energiyasining yalpi salohiyatini baholash // ResearchGate. – 2025. URL: https://www.researchgate.net/publication/393986084
15. 2020–2030 yillarda O’zbekiston Respublikasini elektr energiyasi bilan ta’minlash konsepsiyasi. – Toshkent, 2020.